ODİN VE İSKANDİNAV HALKLARININ KÖKENİ TÜRK’TÜR

Last Updated on 03/06/2026 by ahmet can ayışık

YNLİNGA DESTANINDA TÜRK ADI

Ynglinga Destanı’nda Türk adı, İskandinav halklarının ve tanrılarının kökeni anlatılırken doğrudan “Tyrkland” (Türklerin Ülkesi) ifadesiyle geçmektedir. 1230’lu yıllarda İzlandalı tarihçi ve şair Snorri Sturluson tarafından kaleme alınan [Heimskringla](https://en.wikipedia.org.en2tr.search.translate.goog/wiki/Ynglinga_saga) destanlar serisinin ilk bölümü olan Ynglinga Destanı, Norveç ve İsveç krallarının soyağacını antik kökenlerine dayandırır.  

Destanda Türk adının ve Türk ülkesinin geçiş şekli ile taşıdığı önemli ayrıntılar şunlardır:

• Tyrkland (Türk Ülkesi) ve Coğrafi Konum
  • Destanın giriş bölümlerinde Karadeniz’in kuzeyi, Don Nehri (Tana-qvisl) çevresi ve Ön Asya bölgeleri tasvir edilir.
  • Don Nehri’nin doğusundaki topraklardan bahsedilirken açıkça “Tyrkland” (Türklerin Ülkesi) coğrafi terimi kullanılır.
  • Metinde “Dağların güney tarafı Tyrkland’a uzak değildir. Odin’in orada büyük mülkleri vardı” ifadesi yer alır.

 

• Kral Odin’in Türk Ülkesinden Göçü
  • İskandinav mitolojisinin baş tanrısı ve kralların atası kabul edilen Odin, destanda aslında sihirli güçlere sahip, Tyrkland’da hüküm süren tarihi bir kral olarak tasvir edilir.
  • Destana göre Odin, Roma İmparatorluğu’nun doğuda yayılmaya başlaması üzerine, gelecekte kendi soyunun dünyanın kuzeyinde hüküm süreceğini öngörür.
  • Bu öngörü üzerine Odin; büyük bir kitleyi, savaşçılarını ve bilgeleri yanına alarak Tyrkland’dan kuzeye, İskandinavya’ya doğru büyük bir göç hareketi başlatır.
  • Yol boyunca uğradığı topraklara kendi soyundan yöneticiler bırakır ve en sonunda İsveç ile Norveç bölgelerine yerleşerek buralardaki krallık hanedanlarının (Ynglinga Hanedanı) temelini atar.

 

• Az Kavmi ve Göktürk Bağlantısı
  • Destanda Odin’in halkı ve tanrılar yurdu “Asa ülkesi” (Asaland) veya “Asgard” olarak adlandırılır.
  • Bu kavmin adı metinlerde “Az” olarak geçer.
  • Birçok tarihçi ve araştırmacı (örneğin Prof. Dr. Osman Karatay), destandaki bu “Az” ifadesinin Orhun Yazıtları’nda da adı geçen ve Abakan bozkırlarında yaşayan “Az Budun” (Az Halkı) ile tarihsel bir bağ taşıdığını ileri sürmektedir.

 

Tarihsel Değerlendirme

Ynglinga Destanı’ndaki bu anlatılar, İskandinav halklarının kökeninin Doğu Avrupa ve Ön Asya bozkırlarına, yani Türk coğrafyasına dayandığına dair en eski yazılı İskandinav kaynaklarından biridir. İsveçli tarihçi Sven Lagerbring gibi isimler de bu destandan ve dil benzerliklerinden yola çıkarak İskandinav kültürü ile Türk kültürü arasında antik bir bağ olduğunu savunmuştur.  

 

İSKANDİNAV MİTOLOJİSİ İLE TÜRK MİTOLOJİSİ ARASINDAKİ PARALELLİKLER

Ynglinga Destanı ve genel İskandinav mitolojisi, Türk mitolojisi ve şamanizm gelenekleri ile şaşırtıcı yapısal, ritüelistik ve sembolik paralellikler barındırır.  

Araştırmacıların [Heimskringla](https://en.wikipedia.org.en2tr.search.translate.goog/wiki/Ynglinga_saga) (Ynglinga) metinleri ve Şamanist Türk kültürü arasında tespit ettiği temel mitolojik benzerlikler şunlardır:  

• Başrahip-Kral Modeli ve Şamanik Güçler
  • Odin’in Şamanik Özellikleri: Destanda Odin, sadece bir savaşçı veya kral değil, aynı zamanda geleceği gören, ruhunu başka bedenlere veya hayvanlara (kuş, balık, yılan) dönüştürerek uzak diyarlara gönderebilen sihirli bir lider olarak tasvir edilir. Bu durum, Türk mitolojisindeki Kam/Şaman figürünün “transa geçme” ve “don değiştirme” (başka bir hayvanın formuna bürünme) yeteneğiyle birebir örtüşür.
  • Hükümdar ve Din Adamı Rolü: Ynglinga Destanı’nda Odin’in kurduğu düzende 12 baş kurban rahibinin (Diyarlar/Diarlar) hem dini hem de hukuki en yüksek otorite olduğu belirtilir. Antik Türk devlet yapısında da Kağanlar, siyasi liderliklerinin yanı sıra kut sahibi, kutsal kurban ayinlerini yöneten ve dini meşruiyeti olan baş figürlerdi.

 

• Yggdrasil ve Dünya Ağacı (Hayat Ağacı)
  • İskandinav mitolojisinin merkezinde yer alan dokuz alemi birbirine bağlayan devasa dünya ağacı Yggdrasil, Türk mitolojisindeki Ulu Kayın / Bayterek (Hayat Ağacı) inancı ile kozmolojik olarak aynı işlevi görür.
  • Her iki mitolojide de bu ağaç evrenin merkezidir; gök, yeryüzü ve yeraltı dünyasını birbirine bağlar ve üzerinde kutsal kuşlar (Odin’in kuzgunları Hugin ve Munin ile Türk mitolojisindeki Çift Başlı Kartal veya Semrük Kuşu) barınır.

 

• Kurt ve At Sembolizmi
  • Kutsal Hayvanlar: Odin’e eşlik eden iki kurt (Geri ve Freki) ile sekiz bacaklı uçan atı Sleipnir, Türk mitolojisindeki Bozkurt kutsallığı ve göğün nefesinden doğan kanatlı at Tulpar ile büyük benzerlik taşır.
  • Türk destanlarında kahramanların atları da tıpkı Sleipnir gibi sıra dışı özelliklere sahiptir, sahibinin dilinden anlar ve boyutlar arası seyahat edebilir.

 

• Öden Ata ve Bilgelik Arayışı
  • Türk halk inanışlarında ve bazı eski ordu geleneklerinde adı geçen Öden Ata figürü ile Odin arasında hem isim hem de misyon benzerliği kurulmaktadır. Tarihi kaynaklarda Timur gibi büyük komutanların sefer öncesi Öden Ata ruhundan medet umduğu rivayet edilir.
  • Odin’in bilgelik kuyusundan içmek için tek gözünü feda etmesi, Türk mitolojisinde gizli ilimlere erişmek için ağır bedeller ödeyen ya da tek gözlü/sıra dışı özelliklere sahip olan bilge alp/şaman figürleriyle yapısal bir paralellik gösterir.

 

• Savaşçı Kültü ve Valhalla (Uçmağ)
  • Şehitlik ve Ahiret: İskandinav mitolojisinde savaşta onuruyla ölen savaşçıların Odin’in sarayı Valhalla’ya gidip sonsuz bir şölene katılması inanışı vardır.
  • Bu inanış, eski Türklerde savaşta ölenlerin doğrudan Uçmağ’a (cennete) gideceği ve orada alp ruhlarıyla bir arada olacağı inancıyla ideolojik olarak tamamen paralellik gösterir. Her iki kültür de kaderci, savaşçı ve ölümü bir son değil, onurlu bir geçiş olarak gören bir dünya görüşüne sahiptir.

 

Dilbilimsel ve Yazısal Ortaklıklar

Mitolojik benzerliklerin yanı sıra, İskandinav coğrafyasındaki en eski yazıtlar olan Runik Yazı (Futhark) sistemi ile Orhun (Göktürk) Yazıtları’ndaki damgalar biçimsel olarak birbirine çok benzer. Her iki yazı sisteminin de sert taş ve ahşap yüzeylere kolayca kazınabilmesi için düz çizgilerden ve keskin açılardan oluşması, bu iki kültürün erken dönemlerde yoğun bir etkileşim içinde olduğunun en somut kanıtlarından biri olarak kabul edilir.  

 

 

RUNİK ALFABE İLE GÖKTÜRK ALFABESİ ARASINDAKİ BENZERLİKLER

Runik alfabe (Guth-Futhark) ile Göktürk (Orhun) alfabesi arasındaki benzerlikler, dilbilimciler ve tarihçiler arasında uzun yıllardır tartışılan en ilgi çekici konulardan biridir. İki alfabe arasındaki en temel ortak özellik, harflerin geometrik yapıları ve kullanım amaçlarındaki benzerliktir.

Her iki yazı sisteminin yapısal, teknik ve biçimsel benzerlikleri şu şekildedir:

1. Geometrik Yapı ve Kazıma Tekniği

• • Düz Çizgiler ve Keskin Açılar: Her iki alfabede de harfler yuvarlak hatlar yerine dik çizgiler, eğik hatlar ve keskin açılardan oluşur. Bunun nedeni, iki kültürün de yazıyı kağıt yerine taş, ahşap, kemik, metal ve silah kabzaları gibi sert yüzeylere kazıyarak yazmasıdır. Sert yüzeylerde oval şekiller çizmek zor olduğundan, harfler düz hatlara evrilmiştir.
  • Yatay Çizgi Yasağı: İskandinav runlarında ahşabın lifleri boyunca yarılmasını önlemek için yatay çizgilerden kaçınılmıştır. Göktürk yazısında da harflerin formları incelendiğinde (örneğin $$, $$, $$), yatay çizgilerin neredeyse hiç olmadığı veya çok sınırlı kullanıldığı görülür.

2. Yazım Yönü

• • Sağdan Sola Yazım: Göktürk alfabesiyle yazılan Orhun Kitabeleri sağdan sola doğru okunur. En eski İskandinav runik yazıtları da modern dillerin aksine sağdan sola doğru yazılmıştır (daha sonraki dönemlerde soldan sağa veya bir satır sağdan, bir satır soldan giden boustrophedon düzenine geçmişlerdir).

3. Karakter ve Biçim Benzerlikleri

Aşağıdaki tabloda, iki alfabede hem şekilsel olarak birbirine çok benzeyen hem de bazı durumlarda benzer ses değerlerini (fonem) karşılayan dikkat çekici karakter örnekleri yer almaktadır:

Tanımı	Göktürk Alfabesi ($$/$$)	İskandinav Runik Harf  Alfabesi	Karşılaştırma Notu
“S” Sesi	$$ (İnce S)	ϟ / ⚡ (Sowilo)	İki harf de şimşek veya zikzak formundadır ve aynı sesi verir.
“B” Sesi	$$ (İnce B/Eb)	ᛒ (Berkanan)	Şekilsel olarak birbirine çok yakındır, ikisi de “B” sesini temsil eder.
“M” Sesi	$$ (M)	ᛗ (Mannaz)	Her iki alfabede de “M” sesi ikizkenar üçgen benzeri çatılara sahiptir.
“O/U” Sesi	$$ (O/U)	ᚢ (Ur)	İki karakter de ters veya düz “U” şeklinde geometrik bir yapı sergiler.
“R” Sesi	$$ (İnce R)	ᚱ (Raidho)	Akustik ve görsel olarak birbirine paralellik gösterir.

4. Damga ve Sembol Kökeni (İdeogram Niteliği)

• • Göktürk Alfabesi: Türk yazısının kökeni bozkır kültüründeki hayvancılık, avcılık ve kabile damgalarına dayanır. Örneğin, “Ok” sesi veren harf ($$) doğrudan bir ok şeklindedir; “Ev/Eb” sesi veren harf ($$) bir çadırı andırır.
  • Runik Alfabe: İskandinav runlarındaki harfler de sadece birer ses değil, aynı zamanda gizemli anlamları olan sembollerdir. Örneğin ᚠ (Fehu) harfi hem “F” sesidir hem de “Zenginlik/Sığır” anlamına gelir.

 

Bilimsel Dünyanın Bakışı

İsveçli dilbilimci Sven Lagerbring ve Danimarkalı Türkolog Vilhelm Thomsen (Göktürk yazısını ilk çözen bilim insanı), iki alfabe arasındaki bu olağanüstü biçimsel benzerliğe ilk dikkat çeken isimlerdendir.

Bugün modern bilim dünyası bu benzerliği iki ana teoriyle açıklar:

1. Ortak Köken / Etkileşim: Odin’in doğudan (Türkeli/Tyrkland coğrafyasından) kuzeye göç ettiğini savunan Ynglinga Destanı’nı destekler nitelikte, iki halkın antik dönemde Karadeniz’in kuzeyinde Avrasya bozkırlarında yan yana yaşayarak bu yazı kültürünü birbirinden etkilenerek geliştirdiği teorisi.
2. Polojenez (Bağımsız Evrim): İki farklı kültürün de benzer sert malzemeleri (taş ve ahşap) kullanması sebebiyle, tamamen birbirinden bağımsız olarak aynı geometrik çözümlere ve harf formlarına ulaştığı teorisi.

İskandinav runlarının mitolojik ve büyüsel anlamları ile Türk damgalarının kabile sembolü olarak kullanımı arasındaki işlevsel farkları incelemek ister misiniz?

 

YNLİNGA DESTANINDA GEÇEN DİL BENZERLİKLERİ VE KÜLTÜREL ÖGELER

Ynglinga Destanı’nda ve bu destanı temel alan tarihsel araştırmalarda, Eski İskandinav dili ile Türkçe arasında şaşırtıcı dilbilgisi ve kelime benzerlikleri; iki kültür arasında ise derin sosyo-kültürel ortaklıklar öne sürülmektedir.

İsveç tarihçiliğinin babası kabul edilen Prof. Sven Lagerbring, 1764 yılında yayımladığı “İsveççenin Türkçe ile Benzerlikleri” adlı çalışmasında, Ynglinga Destanı’ndaki “Odin’in Türk yurdundan (Tyrkland) İskandinavya’ya göç ettiği” anlatısını dilbilimsel kanıtlarla desteklemeye çalışmıştır.  

Destan bağlamında öne çıkan dil benzerlikleri ve kültürel ögeler şu şekildedir:

Dil Benzerlikleri ve Gramer Ortaklıkları

Sven Lagerbring ve modern araştırmacılar, Eski İskandinav dilleri (Eski Norveççe/İsveççe) ile Türkçe arasında hem yapısal (gramer) hem de kelime bazında şu paralellikleri listeler:  

• Çoğul Eklerinin Benzerliği: Türkçe ve İsveççe, eklemeli mantığa dayanan benzer çoğul disiplinlerine sahiptir. Türkçe’deki “-lar / -ler” çoğul eki, İsveççe’de “-ar / -er / -or” şeklinde neredeyse aynı işlev ve sesle kullanılır (Örn: Böker = Kitaplar).
• Özel Harflerin Ortaklığı: Her iki dil grubu da Cermen ve Hint-Avrupa dillerinde nadir görülen, ancak Türkçede temel olan “Ö” ve “Ü” gibi noktalı sesli harfleri yoğun bir şekilde kullanır.
• Kök Kelime Benzerlikleri: Destanın dili ve eski İskandinav halk şarkıları incelendiğinde fonetik (ses) ve anlam olarak uyuşan kelimeler dikkat çeker:
• Od / Eld: Eski Türkçe’de “ateş” anlamına gelen Od, Eski İskandinav dillerinde Eld (İsveççe Eld / Norveççe Ild) olarak yer alır. Odin adının da “Ateş Tanrısı/Kralı” kökeninden gelebileceği savunulur.
• Yurt / Jord: Türkçe’deki toprak ve vatan anlamına gelen Yurt, İsveççede dünya/toprak anlamına gelen Jord kelimesiyle bağdaştırılır.
• Hakan / Håkan: İskandinavya’da çok yaygın bir kraliyet adı olan Håkan (Haakon), Türk hükümdarlık unvanı olan Hakan ile eşleştirilir.
• Sagu / Saga: Eski Türkçe’de ağıt/destansı anlatı anlamına gelen Sagu, İskandinav edebiyatında doğrudan destan anlamına gelen Saga kelimesiyle birebir örtüşür.
• Diğer Kelimeler: Köy $\rightarrow$ By, Titre $\rightarrow$ Huttra, Karga $\rightarrow$ Kråka, Yiğit $\rightarrow$ Hjälte.

 

Kültürel Ögeler ve Yaşam Biçimleri

Ynglinga Destanı’nda Odin ve kavminin İskandinav yerlilerine (Vanir halkı) üstünlük kurmasını sağlayan ve doğrudan Avrasya bozkır kültürünü (Türk-Moğol yaşam tarzını) işaret eden kültürel ögeler şunlardır:

• Kurgan ve Tümülüs Geleneği (Ölü Gömme Ritüelleri): Destana göre Odin, İskandinavya’ya geldiğinde ölülerin yakılmasını ve küllerinin üzerine büyük toprak tepeler (höyükler) yapılmasını emretmiştir. Bu gelenek, Avrasya bozkırlarındaki Türk ve Saka (İskit) topluluklarının ölülerini gömdüğü Kurgan kültürüyle tamamen aynı mimari ve dini mantığa sahiptir.
• Kut İnancı ve Kan Soyu: Destanda İskandinav krallarının soyu (Yngling hanedanı) doğrudan tanrılaştırılan Odin’e dayandırılır. Odin’in soyundan gelen kralların ülkeye bereket, kıtlık veya zafer getireceğine inanılırdı (Örn: Kral Domaldi dönemindeki kıtlıkta kralın kurban edilmesi). Bu durum, Türk devlet geleneğindeki hükümdarın yönetme yetkisinin ve kanının kutsal sayılması anlamına gelen Kut İnancı ile birebir bağdaşır.
• At Kültürü ve Savaş Stratejileri: Kuzey Avrupa halkları o dönemde atı ağırlıklı olarak tarımda ya da yük taşımada kullanırken, Ynglinga Destanı’nda Odin ve adamlarının hızlı at sürme, hareket halindeyken savaşma ve atı kutsal sayma gibi alışkanlıkları anlatılır. At eti yeme ve at kurban etme ritüelleri, İskandinav paganizmi ile Eski Türk şamanizminin en belirgin ortak pratiklerindendir.
• On İki Şef / Kurultay Sistemi: Odin’in ülkeyi yönetirken yanına “Diar” (Diyarlar) adı verilen 12 bilge/başrahip seçmesi, Türk devlet yapısındaki toy/kurultay meclislerine ve boy beyi organizasyonlarına yönetimsel bir benzerlik gösterir.

Özetle, Ynglinga Destanı’nın satır aralarında saklı olan dil ve kültür ögeleri, İskandinav kültürünün erken dönem katmanlarında Avrasya bozkır göçerlerinin (Türklerin ve akraba toplulukların) çok derin bir iz bıraktığını tarihsel olarak ortaya koymaktadır.

 

LEGERBRİNG’İN TÜRKLERLE İLGİLİ YAZDIKLARI

Modern İsveç tarihçiliğinin kurucusu kabul edilen Prof. Sven Lagerbring, İsveçlilerin ve İskandinav mitolojisinin baş tanrısı Odin’in kökenini doğrudan Türklere dayandırmıştır.  

Lagerbring, 1764 yılında Lund Üniversitesi’nde görev yaparken yayımladığı 58 sayfalık “Bref till Cancellie Rådet och Riddaren, Herr Joh. Ihre om Swenska och Turkiska Språkens Likhet” (İsveççe ile Türkçe Arasındaki Benzerlikler Üzerine Şansölye Meclis Üyesi ve Şövalye Sayın Johan Ihre’ye Mektup) adlı bilimsel tezinde bu iddialarını detaylandırmıştır.  

Sven Lagerbring’in Türkler ve İsveçlilerin ortak kökeni hakkında yazdığı en radikal ve çarpıcı ifadeler şunlardır:

• “Odin ve Arkadaşları Türktür”
  • Lagerbring, tarihsel belgeler ve İskandinav sagalarından yola çıkarak unvanı veya kökeni ne olursa olsun atalarının Türkler olduğunu açıkça ilan eder:

“Bizim atalarımız Odin’in yoldaşları olan Türklerdir. Bu konuda elimizde yeterli kanıt var. Bazıları sizin Goti (Gotlar) veya Tyrkiar (Türkler) olduğunuzu söyleyerek sizi aldatmak isteyebilir. Benim için bunun itibarımı sarsıp sarsmayacağı önemli değil; Odin ve yoldaşları Türklerdi.”

• • Yazar, antik İzlanda metni olan Hervarar Sagası gibi kaynaklarda Odin ile birlikte hareket eden kitlenin tarihte “Tirkiar” (Türkler) ve “Asiamaen” (Asyalılar) olarak adlandırıldığını vurgular.

• Dilbilimsel Kanıtlar ve Ortak Kelimeler

Lagerbring, İsveççe ile Türkçe arasındaki kelime benzerliklerinin tesadüfi birer ödünçleme değil, antik bir ortak ata kökeni (Proto-dil) veya yoğun bir coğrafi birliktelik ürünü olduğunu savunur. Kitabında 200’den fazla ortak kelimeyi listelemiştir:  

• • Dini ve Mitolojik Terimler: İskandinav gök gürültüsü tanrısı Tor (Thor) ile Türkçedeki “Tur / Töre / Tanrı” kavramları arasında bağ kurar.
  • Gramer Yapısı: İki dilin ek mantığının, harf yapılarının (Özellikle Ö ve Ü gibi seslerin) ve telaffuz biçimlerinin Avrupa dillerinden çok Türkçeye benzediğini yazar.

 

• Kültürel ve Yaşam Biçimi Benzerlikleri

Lagerbring, İsveç İmparatorluk Tarihi (Svea Rikes Historia) adlı ana eserinde de kuzey kültürünün temellerini atan unsurların aslında birer Avrasya bozkır geleneği olduğunu belirtir:  

• • Yazı Sistemi: İskandinav halkının kullandığı Runik alfabe (Futhark) ile Asya’daki Göktürk yazıtları arasındaki şaşırtıcı benzerliğin, bu göç hareketinin en somut arkeolojik kanıtı olduğunu öne sürer.
  • Yönetim ve Meclis: Odin’in kurduğu yönetim meclisleri ve hukuki düzenlerin, Cermen kabilelerinin yapısından ziyade Türk topluluklarının kurultay ve töre mantığıyla örtüştüğünü savunur.

 

Kitabın Unutulması ve Yeniden Keşfi

Lagerbring’in bu ses getiren tezi, Batı merkezli tarih anlayışının yükselmesi ve İskandinavların kökenini tamamen Germen/Got soyuna dayandırma arzusu nedeniyle uzun yıllar Avrupa kütüphanelerinin tozlu raflarında adeta unutturulmuştur.  

Kitap, 19. yüzyılın sonlarında Müslüman olup Ali Nuri adını alan İsveç kökenli diplomat Gustaf Nuring tarafından fark edilmiş, yıllar sonra Türk tarihçiler ve araştırmacılar (örneğin Abdullah Gürgün) tarafından Türkçeye kazandırılarak [İsveççenin Türkçe ile Benzerlikleri & İsveçlilerin Türk Ataları](https://www.kitapyurdu.com/kitap/isveccenin-turkce-ile-benzerlikleri-isveclilerin-turk-atalari/107822.html) ismiyle neşredilmiştir.  

 

TÜRKÇE – İSVEÇÇE SÖZCÜK LİSTESİ DETAYLARI

Prof. Sven Lagerbring’in 1764 yılında yayımladığı tezinde eşleştirdiği Türkçe-İsveççe kelime listesi, fonetik (ses) ve semantik (anlam) yönünden birbirine benzeyen 200’den fazla kelimeyi içermektedir. Örnekler incelenirken, kelimelerin bugünkü modern yazılışlarından ziyade, Lagerbring’in kitabı yazdığı 18. yüzyıldaki Eski İsveççe telaffuzları ile Eski/Orta Türkçe köklerin temel alındığını göz önünde bulundurmak gerekir.

Lagerbring’in çalışmasında öne çıkardığı en dikkat çekici Türkçe-İsveççe kelime eşleştirmeleri kategorilerine göre şu şekildedir:

Doğal Unsurlar ve Coğrafya

• Od (Eski Türkçe: Ateş) $\rightarrow$ Eld (İsveççe: Ateş)
• Detay: Lagerbring, İskandinavların en büyük tanrısı Odin isminin de köken olarak “Ateş” (Od) ile bağlantılı olduğunu savunur.
• Yurt (Türkçe: Vatan, toprak) $\rightarrow$ Jord (İsveççe: Dünya, toprak, yer)
• Detay: Ses yapısı ve taşıdığı “üzerinde yaşanılan toprak” anlamı tamamen örtüşmektedir.
• Göl (Türkçe: Su birikintisi) $\rightarrow$ Göl / Gyl (Eski İsveççe: Küçük göl, bataklık su)
• Kaya (Türkçe: Taş kütlesi) $\rightarrow$ Koia / Koja (İsveççe: Kulübe, kayalardan/taştan sığınak)
• Tepe (Türkçe: Zirve, yüksek yer) $\rightarrow$ Topp (İsveççe: Zirve, üst nokta)

 

Yönetim, Toplum ve İnsan

• Hakan (Türkçe: Hükümdar unvanı) $\rightarrow$ Håkan / Haakon (İsveççe/Norveççe: Kraliyet ismi)
• Detay: Lagerbring, İskandinavya’nın en köklü kral isimlerinden biri olan Håkan’ın doğrudan Asya’dan taşınan hükümdarlık unvanı olduğunu belirtir.
• Ata (Türkçe: Büyük baba, cet) $\rightarrow$ Ätt (İsveççe: Soy, klan, aile kökeni)
• Köy (Türkçe: Küçük yerleşim yeri) $\rightarrow$ By (İsveççe: Köy)
• Er / Erkek (Türkçe: Güçlü, adam) $\rightarrow$ Herr (İsveççe: Bay, efendi, asil erkek)
• Karı / Karık (Eski Türkçe: Yaşlı kadın, eş) $\rightarrow$ Käring (İsveççe: Yaşlı kadın)

 

Eylemler ve Sıfatlar

• Sagu (Eski Türkçe: Destansı ağıt, şiir) $\rightarrow$ Saga (İsveççe: Destan, masal)
• Detay: Kültürel anlatı geleneğinin her iki dilde de neredeyse aynı sesle kodlanması en güçlü örneklerden biri olarak kabul edilir.
• Titre-mek (Türkçe: Üşümek, sarsılmak) $\rightarrow$ Huttra (İsveççe: Soğuktan titremek)
• Örmek (Türkçe: Saç veya ip bükmek) $\rightarrow$ Virka (İsveççe: Tığ işi örmek)
• Arsız (Türkçe: Utanmaz) $\rightarrow$ Arsel (İsveççe: Argo/Kaba bir hitap şekli)
• Yiğit (Türkçe: Cesur, alp) $\rightarrow$ Hjälte (İsveççe: Kahraman)

 

Günlük Yaşam ve Hayvanlar

• Karga (Türkçe: Siyah kuş) $\rightarrow$ Kråka (İsveççe: Karga)
• Kedi (Türkçe: Evcil hayvan) $\rightarrow$ Katt (İsveççe: Kedi)
• Balta (Türkçe: Kesici alet) $\rightarrow$ Billa (Eski İsveççe: Balta, keski)
• Kilit (Türkçe: Kapama mekanizması) $\rightarrow$ Kliv (Eski İsveççe: Sürgü, kilit)

 

Dilbilimcilerin Bu Listeye Yaklaşımı Nedir?

Sven Lagerbring’in 18. yüzyılda hazırladığı bu liste, modern dilbilim (filoloji) disiplinleri tarafından iki farklı ekolle değerlendirilir:

1. Nostratik / Hint-Avrupa ve Ural-Altay Ortaklığı: Bazı dilbilimciler, bu kelimelerin Hint-Avrupa dil ailesi ile Ural-Altay dil ailesinin binlerce yıl önce Avrasya bozkırlarında henüz ayrışmamış olduğu “Proto-Yeryüzü” dillerinden kalan ortak kökler (Ata kelimeler) olduğunu savunur.
2. Yansıma Sesler ve Tesadüf: Ana akım modern dilbilim ise karga-kråka veya titre-huttra gibi kelimelerin doğadaki seslerin taklidinden (yansıma seslerden) doğduğunu; göl, kedi, katt gibi sözcüklerin ise dillerin bağımsız gelişim süreçlerindeki rastlantısal ses benzerlikleri olduğunu kabul etmektedir.

 

LEGERBRİNG’İN KİTABINDAKİ DİĞER ÇARPICI İDDİALAR

Sven Lagerbring’in 1764 tarihli tezinde ve tarihi çalışmalarında, sadece kelime benzerlikleriyle yetinmeyip İskandinav toplumunun inanç, askeri ve sosyal yapısını sarsacak nitelikte radikal teoriler öne sürmüştür.

Lagerbring’in kitabında ve dönemin tarih tezlerinde yer alan diğer en çarpıcı iddialar şunlardır:

• “Odin’in Gerçek Adı ‘Öden’dir”
  • Lagerbring, İskandinav mitolojisinin en tepesindeki figür olan Odin’in aslında bir tanrı değil, Asya’dan gelen tarihi bir Türk lideri olduğunu iddia eder.
  • Yazara göre bu liderin Türkçe asıl adı “Öden” (veya Öden Ata) idi. İskandinav topraklarına geldikten sonra yerli halk bu ismi kendi dillerine uydurarak Odin veya Wodan şekline dönüştürmüştür.
  • Lagerbring, antik metinlerde Odin’in “büyücü ve bilge” olarak tanımlanmasını, Türk şamanlarının (Kam) sahip olduğu mistik güçlerin İskandinavlar tarafından kutsallaştırılması olarak açıklar.

 

• “Gotlar (Gutar) Aslında Türklerdir”
  • Avrupa tarihini değiştiren Germen kavmi Gotlar (Goths / Gutar), İsveç tarihinin en önemli kurucu unsuru kabul edilir. Lagerbring bu konuda ezber bozan bir iddia ortaya atar:

“Eski tarihçilerimiz Gotlar ile Türkleri bir ve aynı halk olarak görmüşlerdir. Doğru olan da budur. Bizanslı tarihçiler de Hunları, Hazarları ve Gotları hep Türk soylu halklar olarak nitelendirmiştir.”

• • Lagerbring, antik İzlanda kaynaklarında geçen “Tyrkiar” (Türkler) ifadesinin, tarihçiler tarafından kasıtlı veya yanlışlıkla “Got” olarak Avrupalılaştırıldığını savunur.

 

• “İskandinav Yasaları ve Töre Ortaklığı”
  • Lagerbring, eski İskandinav hukuk sistemini ve toplumsal kuralları incelediğinde, bunların Roma veya Cermen hukukundan ziyade Asya bozkır devletlerinin “Töre” sistemine benzediğini yazar.
  • Kuzey Avrupa’da kralların yetkilerinin sınırsız olmadığını, “Ting” adı verilen halk ve soylular meclisinin onayını almak zorunda olduklarını belirtir. Yazar, bu meclis yönetimini doğrudan Türklerdeki Kurultay / Toy geleneğiyle bağdaştırır.
  • Odin’in ülkeyi yönetmek için seçtiği 12 kişilik bilge rahip heyetini de bu yapının bir parçası olarak görür.

 

• “Savaş Stratejileri ve At Kültürü”
  • Lagerbring, İskandinavların Odin’den önce denizci ve balıkçı bir topluluk olduğunu, ancak Odin’in gelişiyle birlikte profesyonel birer kara savaşçısına ve süvariye dönüştüklerini iddia eder.
  • Odin ve yoldaşlarının İskandinavya’ya getirdiği hafif süvari taktikleri, sahte ricat (geri çekilme) ve hilal taktiği gibi askeri manevraların, tamamen Avrasya bozkır göçebelerine (Türklere) ait savaş sanatları olduğunu vurgular.

 

• “Asgard Asya’dadır”
  • İskandinav mitolojisinde tanrıların yaşadığı göksel ve kutsal diyar olan Asgard’ın, aslında sembolik bir yer olmadığını savunur.
  • Lagerbring’e göre Asgard, Odin ve halkının göç etmeden önce yaşadığı, Karadeniz’in kuzeyi ile Hazar Denizi arasındaki gerçek coğrafi bölgedir. Buradaki halka da “Asamenn” (Asya Adamları / Asyalılar) denmektedir.

 

Bu İddialar Neden Bastırılmıştır?

Lagerbring’in bu çarpıcı tezleri, 18. ve 19. yüzyıllarda yükselişe geçen “Avrupa Merkezci” ve “Pan-Cermenist” tarih anlayışı tarafından büyük bir dirençle karşılaştı. Avrupa devletleri kendilerine saf bir Germen, Roma veya Grek kökeni ararken, İskandinavların atalarının Asya bozkırlarından gelen “barbar” Türkler olduğu iddiası siyasi olarak kabul edilemez bulundu. Bu nedenle Lagerbring’in çalışmaları üniversite arşivlerine kaldırılarak unutturulmaya çalışıldı.

Bu iddialardan yola çıkarak, Odin’in Türk yurdundan İskandinavya’ya yaptığı göçün haritasını ve rotasını mı detaylandıralım, yoksa İsveç halk kültüründe günümüzde hala yaşayan şamanik izleri mi konuşalım?

 

ODİN’İN TÜRK YURDUNDAN İSKANDİNAVYA’YA YAPTIĞI GÖÇÜN HARİTASI

Ynglinga Destanı’nda ve Snorri Sturluson’un diğer metinlerinde tasvir edilen, Prof. Sven Lagerbring gibi tarihçilerin de izini sürdüğü Odin’in Türk yurdundan (Tyrkland) İskandinavya’ya göç rotası, Avrasya bozkırlarından Kuzey Avrupa’ya uzanan devasa bir coğrafi hattı kapsar.

Destandaki coğrafi tarifler ve tarihi göç yolları haritalandırıldığında ortaya çıkan rota, duraklar ve askeri-stratejik adımlar şunlardır:

 

[ BAŞLANGIÇ: TYRKLAND & ASGARD ]  (Ön Asya / Hazar-Karadeniz Arası)

               │

               ▼

[ 1. DURAK: TANA-QVISL NEHRİ ]    (Don Nehri / Güney Rusya Bozkırları)

               │

               ▼

[ 2. DURAK: SAXLAND ]             (Almanya / Orta Avrupa Kuzeyi)

               │

               ▼

[ 3. DURAK: REIDGOTALAND ]        (Jutland Yarımadası / Danimarka)

               │

               ▼

[ 4. DURAK: SIGTUNA ]             (Mälaren Gölü Çevresi / İsveç)

               │

               ▼

[ SON DURAK: OTHENSÖ / ODENSE ]   (İskandinavya’nın Kalbi)

 

• Başlangıç Noktası: Tyrkland ve Asgard (Ön Asya / Kafkaslar)
  • Destandaki Tarif: Odin’in büyük mülklerinin ve kalesinin bulunduğu yer Asgard (Asa Ülkesi) olarak geçer. Destan bu bölgeyi “Büyük İsveç” (Swithiod the Great) olarak adlandırılan Avrasya bozkırlarının güneyi, yani Tyrkland (Türk Ülkesi) olarak tanımlar.
  • Coğrafi Karşılığı: Bugün Kafkas Dağları’nın güneyi, Hazar Denizi’nin batısı ve Doğu Anadolu/İran hattını kapsayan Ön Asya topraklarıdır.

 

• İlk Geçiş: Tana-qvisl (Don Nehri ve Karadeniz Bozkırları)
  • Destandaki Tarif: Odin ve büyük ordusu, Roma İmparatorluğu’nun doğuya doğru yayılmasından çekinerek ve gelecekte kuzeyde hüküm süreceği kehaneti üzerine yola çıkar. İlk büyük coğrafi sınır, Asya ile Avrupa’yı böldüğüne inanılan Tana-qvisl (veya Tanais) nehridir.
  • Coğrafi Karşılığı: Rusya bozkırlarından geçerek Azak Denizi’ne dökülen Don Nehri’dir. Odin, ordusuyla birlikte Karadeniz’in kuzeyindeki Ukrayna ve Moldova düzlüklerini (tarihi İskit/Saka ve Hun göç yollarını) takip ederek batıya ilerlemiştir.

 

• Orta Avrupa Durağı: Saxland (Almanya / Saksonya)
  • Destandaki Tarif: Odin, Don Nehri’ni geçtikten sonra batıya doğru uzun bir sefer düzenler. Karşısına çıkan yerel halkları büyü gücüyle (askeri ve kültürel üstünlüğüyle) boyunduruk altına alır. Kuzey Almanya ovalarına ulaştığında buraya Saxland adını verir.
  • Stratejik Adım: Odin, fethettiği bu topraklarda kalıcı olmak için kendi oğullarını buralara kral ve yönetici olarak atar. Böylece Cermen kabilelerinin (Saksonların) yönetim hanedanlarını Türk soyuna dayandırmış olur.

 

• İskandinavya Kapısı: Reidgotaland (Danimarka / Jutland)
  • Destandaki Tarif: Almanya’dan kuzeye yönelen Odin, deniz aşırı topraklara ve yarımadalara ulaşır. Destanda Gotların yurdu anlamına gelen Reidgotaland bölgesine gelir.
  • Coğrafi Karşılığı: Bugün Danimarka’nın ana karasını oluşturan Jutland (Yutland) Yarımadası ve Fyn Adası’dır. Odin burada da bir oğlunu (Skjöld) kral ilan eder. Danimarka’nın tarihi şehirlerinden Odense adının doğrudan “Odin’in Tapınağı/Kenti” (Odens Vi) anlamına gelmesi bu göçün coğrafi izidir.

 

• Son Durak: Sigtuna ve Eski Uppsala (İsveç)
  • Destandaki Tarif: Danimarka’dan deniz yoluyla İsveç’e geçen Odin, dönemin yerel İsveç Kralı Gylfi ile karşılaşır. Gylfi, Asya’dan gelen bu yabancıların (Asamenn) gücünden, kültüründen ve dillerinden etkilenerek onlara savaş açmak yerine toprak vermeyi kabul eder.
  • Coğrafi Karşılığı: İsveç’in Mälaren Gölü kıyısındaki tarihi Sigtuna ve Uppsala şehirleridir. Odin, Sigtuna’da büyük tapınaklar kurar, mülkler edinir ve ölene kadar burada hüküm sürer. Ölümünden sonra cesedi, getirdiği Asya geleneğine uygun olarak yakılır ve küllerinin üzerine devasa bir kurgan (höyük) yapılır.

 

Haritanın Tarihsel Önemi

Bu göç rotası incelendiğinde, İskandinavların hafızasındaki en eski coğrafi yönün Güney-Doğu (Avrasya ve Türk yurtları) olduğu açıkça görülür. Batılı tarihçilerin bir kısmı bu rotayı tamamen hayal ürünü bir mitoloji olarak görse de, Thor Heyerdahl gibi Norveçli ünlü antropologlar ve arkeologlar, ömürlerinin son döneminde Azak Denizi (Don Nehri ağzı) çevresinde kazılar yapmış ve destanda anlatılan Odin’in halkının izlerini (As kavmini) bu göç rotası üzerinde bulmaya çalışmışlardır.

Odin’in bu göçle birlikte İskandinavya’ya taşıdığı sosyal düzen, şamanik yasalar ve “Kut” inancının İskandinav toplumunu nasıl şekillendirdiğini mi inceleyelim, yoksa bu konuyla ilgili başka bir detaya mı geçelim?

 

LEGERBRİNG’İN İSVEÇLİLERİN TÜRK ATALARI KİTABINDAKİ İDDİALARI

Prof. Sven Lagerbring, 1764 yılında kaleme aldığı tezinde, İsveçlilerin kökeninin Germen veya Got lara değil, doğrudan Asya bozkırlarından göç eden Türklere dayandığını iddia etmektedir. Yazar, Kuzey Avrupa tarih tezlerini kökten sarsan bu iddiasını İskandinav mitolojisi, dilbilimsel yapılar ve antik taş yazıtlar üzerinden temellendirir.  

Lagerbring’in kitabında öne sürdüğü temel iddialar başlıklar halinde şunlardır:

• Odin Tarihi Bir Türk Lideridir
  • “Odin ve Arkadaşları Türktür”: Lagerbring, İskandinav mitolojisinin baş tanrısı kabul edilen Odin’in aslında tanrılaştırılmış tarihi bir figür olduğunu yazar. Antik İzlanda efsanelerine (Herwarar Sagası) dayanarak Odin’in “Tirkiar” (Türkler) ve “Asiamaen” (Asyalılar) olarak anılan büyük bir kabilenin lideri olduğunu iddia eder.
  • Kelimelerin Kökeni: Odin adının Eski Türkçe’deki “ateş” anlamına gelen “Od/Ot” (Ot-in: inen ateş) kökünden türediğini ve Türklerin saygı duyduğu “Öden Ata” figürüyle aynı kişi olduğunu öne sürer.

 

• İsveççe, Türklerin Getirdiği Bir Dildir
  • Lagerbring, İskandinavya’nın yerel halklarının Odin’in göçünden önce farklı diller konuştuğunu, modern İsveççenin temelini oluşturan dil yapısını ve zenginliğini Odin’in kabilesinin (Türklerin) taşıdığını iddia eder.
  • Tezinde 200’den fazla ortak kelimeyi (Yurt $\rightarrow$ Jord, Sagu $\rightarrow$ Saga, Hakan $\rightarrow$ Håkan gibi) listeleyerek iki dil arasındaki fonetik ve dilbilgisi (örneğin “Ö” ve “Ü” harflerinin yoğun kullanımı, eklemeli çoğul yapısı) benzerliklerinin rastlantı olamayacağını savunur.

 

• Gotlar ile Türkler Aynı Halktır
  • İsveç tarihinin kurucu ve asil unsuru olarak kabul edilen Got kavminin (Gutar) aslında Türk boylarından başkası olmadığını iddia eder.
  • Eski Bizans ve Batı kaynaklarında Hunlar, Hazarlar ve Gotlar arasında kurulan bağlara işaret ederek, İsveçlileri saf Germen soyuna dayandırmak isteyen tarihçilerin bu gerçeği kasıtlı olarak gizlediğini veya çarpıttığını savunur.

 

• Sosyal Düzen, Töre ve Yazı Sistemi Ortaktır
  • Runik Yazı: İskandinavya’daki antik taş yazıtlarda kullanılan Runik alfabe (Futhark) ile Asya’daki Göktürk (Orhun) alfabesi arasındaki çarpıcı benzerliğin, bu ortak kökenin en somut arkeolojik kanıtı olduğunu yazar.
  • Meclis ve Hukuk: Eski İskandinav krallarının mutlak otoriteye sahip olmayıp “Ting” adı verilen halk meclislerine danışmasını, Türk devlet geleneğindeki Kurultay ve Töre mantığının Kuzey Avrupa’ya taşınmış bir versiyonu olarak açıklar.

 

Lagerbring kitabını şu net cümleyle özetler: “Bizim atalarımız Odin’in yoldaşları olan Türklerdir. Bu konuda elimizde yeterli kanıt var.”  

 

 

İZLANDA EFSANELERİNİN KAYNAKLARI

Sven Lagerbring’in iddialarına dayanak oluşturan İzlanda efsaneleri (Sagalar), İskandinav dünyasının Hristiyanlık öncesi pagan hafızasını, mitolojisini ve kralların soyağacını koruyan en önemli edebi ve tarihi kaynaklardır.  

Bu metinler, 13. yüzyılda İzlanda’da yazıya geçirilmiş olsalar da kökenleri yüzyıllar öncesine dayanan çok güçlü bir sözlü aktarım/ozanlık (Skald) geleneğine dayanır. Lagerbring’in Türk tezini oluştururken doğrudan kullandığı ve beslendiği ana İzlanda kaynakları şunlardır:  

• Heimskringla (Norveç Krallarının Destanı)
  • Yazarı ve Dönemi: 1230’lu yıllarda İzlandalı devlet adamı, şair ve tarihçi Snorri Sturluson tarafından kaleme alınmıştır.
  • İçeriği: Norveç krallarının kökenini antik çağlardan başlatarak kendi dönemine kadar getiren bir destanlar serisidir.
  • Önemi: Bu serinin ilk bölümü olan Ynglinga Destanı, Türk adının (Tyrkland) doğrudan geçtiği ve Odin’in Asya’dan İskandinavya’ya yaptığı büyük göçü coğrafi rotasıyla anlatan ana kaynaktır.

 

• Nesir Edda (Prose Edda / Küçük Edda)
  • Yazarı ve Dönemi: Yine Snorri Sturluson tarafından 1220 civarında bir “ozanlık el kitabı” ve mitoloji ansiklopedisi olarak yazılmıştır.
  • İçeriği: İskandinav kozmolojisini, dünyanın yaradılışını ve tanrıların hikayelerini anlatır.
  • Önemi: Bu eserin giriş (Prologue) kısmında Snorri, mitolojik tanrıların aslında geçmişte yaşamış tarihi krallar ve kahramanlar olduğunu açıklar. Odin ve soyunun Asya’dan, özellikle de Troya ve Türkeli (Tyrkland) bölgelerinden geldiğini açıkça yineler.

 

• Fornaldarsögur (Kadim Zaman Sagaları)
  • İçeriği: İzlanda’nın keşfinden (9. yüzyıl) çok daha önceki dönemleri, yani Vikinglerin kahramanlık çağını ve mitolojik dönemlerini anlatan efsanevi sagalardır.
  • Hervarar Sagası: Lagerbring’in tezinde ismen zikrettiği bu özel destan, Hunlar ile Gotlar arasındaki büyük savaşları ve Odin’in yanındaki savaşçı topluluğun Asya’daki kökenlerini detaylandırır. Metinlerde bu kitle için “Tirkiar” (Türkler) ifadesi kullanılır.

 

Bu Efsanelerin Kaynak Değeri ve Güvenilirliği Nedir?

Lagerbring döneminde ve günümüzde bu kaynakların tarihsel gerçekliği şu üç temel dayanak üzerinden analiz edilir:

• Skaldik Şiir Geleneği (Sözlü Hafıza): Sagalar yazıya geçirilmeden önce “Skald” adı verilen saray ozanları tarafından ezberlenirdi. Bu şiirlerin kafiye ve ölçü yapıları o kadar katı ve karmaşıktı ki, tek bir kelimenin bile değiştirilmesi şiirin yapısını bozardı. Bu katılık, tarihi bilgilerin (kralların isimleri, göçler, savaşlar) yüzyıllar boyunca bozulmadan 13. yüzyıla ulaşmasını sağlamıştır.
• Euhemerizm Akımı: Snorri Sturluson, Hristiyan bir yazar olduğu için eski pagan tanrılarını göksel varlıklar olarak değil, “aşırı güçlenip sihirbazlık tüzüğüyle yerel halkı etkileyen tarihi insanlar” (Euhemerizm yaklaşımı) olarak kaydetmiştir. Bu durum, Odin’in gökten inen bir tanrı değil, Asya’dan (Türk yurdundan) yürüyerek gelen gerçek bir askeri lider olduğu fikrini beslemiştir.
• Coğrafi Tutarlılık: Efsanelerde geçen Don Nehri (Tana-qvisl), Saksonya (Saxland) veya Karadeniz gibi coğrafi mekanların gerçekliği ve haritadaki tutarlılığı, anlatıların tamamen uydurma olmadığını, arkasında çok büyük bir Avrasya göç dalgasının kolektif hafızasını barındırdığını kanıtlamaktadır.

 

İZLANDA EFSANELERİNDE GEÇEN TROYA-TÜRK BAĞLANTISI VE ODİN’İN SOYUNUN TRUVA KRALİYET AİLESİNE DAYANDIRILMASI HAKKINDA DETAY BİLGİ

İzlanda efsanelerinde, özellikle de Snorri Sturluson’un 13. yüzyılda kaleme aldığı Nesir Edda (Prose Edda) eserinin giriş (Prologue) kısmında, İskandinav tanrılarının soyu doğrudan Troya (Truva) Kraliyet Ailesi’ne ve Troya’nın bulunduğu coğrafyadaki Türk yurduna (Tyrkland) dayandırılır [Heimskringla].

Avrupa edebiyatında ve İskandinav mitolojisinde şok etkisi yaratan bu tarihsel-mitolojik bağlantının detayları şunlardır:

• Dünyanın Merkezi Olarak Troya ve Tyrkland

Snorri Sturluson, eserine dünyanın coğrafi yapısını anlatarak başlar. Dünyayı üç kıtaya ayırır ve Asya’yı dünyanın en güzel, zengin ve bereketli bölgesi ilan eder. Asya’nın merkezinde, dünyanın en ihtişamlı kenti olarak Troya’yı (bugünkü Çanakkale/Türkiye) konumlandırır. Snorri, Troya’nın bulunduğu bu coğrafyayı tanımlarken doğrudan “Tyrkland” (Türklerin Ülkesi) ifadesini kullanır ve buradaki halkın dünyanın en asil, en yakışıklı ve en bilge insanları olduğunu yazar.

• Odin’in Soy Ağacı: Priamos’tan Thor ve Odin’e

Destandaki en çarpıcı iddia, İskandinav tanrılarının aslında Troya Savaşı’ndan kurtulan kraliyet soyundan gelen tarihi figürler olduğudur. Snorri’nin kurduğu soy ağacı şu şekildedir:

• • Troya’nın meşhur kralı Priamos’un soyundan gelen bir prens, İskandinav mitolojisindeki yıldırım tanrısı Thor’dur (Destanda adı Tror olarak geçer). Snorri, Thor’un Tyrkland’da (Türkeli) büyüdüğünü, 12 yaşında vahşi ayıları ve devleri yenecek güce ulaştığını anlatır.
  • Thor’un soyundan gelen kuşaklar Tyrkland’da hüküm sürmeye devam eder. Bu soydan tam 20 nesil sonra, İskandinavya’ya göç edecek olan Odin (Voden) dünyaya gelir.
  • Yani İskandinav mitolojisine göre Odin, Troya Kralı Priamos’un ve Thor’un doğrudan torunudur ve kökeni Türk coğrafyasıdır.

 

• Troya’nın Yıkılışı ve Kuzey Göçü

Destana göre, Roma İmparatorluğu’nun (veya önceki büyük güçlerin) bölgede yayılması ve Troya’nın düşüşü sonrası siyasi dengeler değişir. Odin, üstün zekası ve geleceği görme yeteneği (kehanet) sayesinde, kendi soyunun dünyanın kuzeyinde (İskandinavya) ölümsüzleşeceğini ve krallıklar kuracağını öngörür.

Bu kehanet üzerine Odin; yanına eşi Frigg’i, çocuklarını ve Tyrkland’daki büyük savaşçı topluluğunu alarak kuzeye doğru yola çıkar [Heimskringla]. Yanlarında taşıdıkları zenginlikler, kültür, dil ve yüksek teknoloji (demir işleme, askeri taktikler) sayesinde geçtikleri tüm Avrupa topraklarındaki yerel halkları büyülerler ve onlara adeta “tanrısal varlıklar” gibi görünürler.

• Neden Troya ve Türk Bağlantısı Kuruldu?

Snorri Sturluson’un ve daha sonra Sven Lagerbring’in bu efsaneyi bu kadar net işlemesinin arkasında birkaç tarihsel ve felsefi neden yatar:

• • Avrupa’nın Ortak Hafızası (Troya Köken Miti): Orta Çağ Avrupası’nda devletlerin kendi soylarını Troya’ya dayandırması büyük bir prestij kaynağıydı. Örneğin Fransızlar (Frigya kökenli oldukları iddiasıyla), İngilizler ve Romalılar da soylarını Troya kahramanlarına dayandırırdı. Snorri, İskandinavları da bu küresel asalet yarışına dahil etmek istemiştir.
  • Türk-Troya Eşleşmesi: Orta Çağ ve Rönesans Avrupası’nda Türklerin, Troya’nın intikamını almak için Avrupa’ya saldıran “Teucri” (Truvalılar) olduğu yönünde yaygın bir inanış vardı. Snorri de Troya coğrafyasını ve halkını doğrudan Türk adıyla bağdaştırarak bu tarihsel algıyı İskandinav sagalarına taşımıştır.
  • Gerçek Bir Göçün Hafızası: Modern bazı araştırmacılar, bu efsanenin tamamen uydurma olmadığını; antik çağda (M.Ö. 1. yüzyıl civarında) Karadeniz’in kuzeyi ve Ön Asya bozkırlarından İskandinavya’ya yönelen gerçek bir kitlesel göç dalgasının (olasılıkla Saka/İskit veya Proto-Türk boylarının) İskandinav sözlü hafızasında bıraktığı derin izler olduğunu savunmaktadır.

 

İZLANDA EFSANELERİNDEKİ TROYA-TÜRK GÖÇÜNÜN İSKANDİNAV KRALLIK HANEDANLARININ (YNLİNG HANEDANI) KURULUŞUNA ZEMİN HAZIRLAMASI

İzlanda efsanelerine göre Troya-Türk göçü, İskandinavya’da düzenli devlet yapısının, şehirlerin ve krallık hanedanlarının (özellikle en köklü hanedan olan Yngling Hanedanı) kurulmasının doğrudan ana sebebidir.

Snorri Sturluson’un Ynglinga Destanı ve Nesir Edda metinlerinde anlattığına göre, Odin ve Asya’dan (Tyrkland/Troya) getirdiği topluluk, Kuzey Avrupa’ya ulaştıklarında buradaki ilkel avcı-toplayıcı veya kabile bazlı yapıyı tamamen değiştirerek ilk organize krallıkları kurmuşlardır [Heimskringla].

Bu göçün İskandinav krallık hanedanlarının kuruluşuna zemin hazırlama süreci ve mekanizmaları şu şekildedir:

• “Kut” İnancı ve İlahi Soy Meşruiyeti
  • Tanrı-Krallar Soyu: Odin ve yanındaki Asyalı bilgeler (Asamenn), yerel halkın gözünde olağanüstü yeteneklere, silahlara ve dile sahipti. Yerel halk onları insan üstü varlıklar, yani tanrılar olarak gördü.
  • Meşruiyetin Temeli: Odin, İskandinavya’daki yönetim merkezlerini kurup buralara kendi oğullarını kral olarak atadı. İsveç, Norveç ve Danimarka’nın ilk kraliyet aileleri, yönetim güçlerini ve meşruiyetlerini doğrudan “Odin’in kanını taşımaya” dayandırdılar. Bu durum, Türk devlet geleneğindeki, hükümdarlık hakkının ilahi bir soy yoluyla babadan oğula geçmesi esasına dayanan Kut İnancı ile tamamen aynı mantıktadır.

 

• Ynglinga Hanedanı’nın Doğuşu (İsveç ve Norveç)
  • Kral Freyr (Yngvi) Dönemi: Odin, İsveç topraklarını (Eski Uppsala merkezli) oğlu Njord’a bıraktı. Njord’dan sonra ise tahta oğlu Yngvi (diğer adıyla tanrı Freyr) geçti.
  • Hanedanın Adı: Yngvi, Uppsala’da büyük bir tapınak inşa etti, ülkeye devasa bir zenginlik ve barış getirdi. Onun dönemindeki bu bolluk sebebiyle soyundan gelen tüm krallar kendilerini “Ynglingar” (Yngling Hanedanı / Yngvi’nin Soyu) olarak adlandırdılar.
  • Norveç’e Yayılma: Bu hanedan yüzyıllar boyunca İsveç’i yönettikten sonra, hanedan üyelerinden Kara Halfdan ve oğlu Ivar Harfagr (Güzel Saçlı Harald) gibi figürler Norveç’e geçerek Norveç Krallığı’nın da kurucu hanedanı oldular. Yani İskandinavya’nın iki büyük krallığının kökeni doğrudan Troya-Türk göçmeni Odin’in soyuna bağlanmış oldu [Heimskringla].

 

• Skjöldung Hanedanı’nın Kuruluşu (Danimarka)
  • Odin, İskandinavya’ya doğru ilerlerken bugünkü Danimarka (Jutland) topraklarına ulaştığında, buranın yönetimini oğlu Skjöld’e verdi.
  • Skjöld, Danimarka tarihinin efsanevi ilk kralı oldu ve onun soyundan gelenler Skjöldung Hanedanı (Skjöldoğulları) olarak anıldı. Ünlü Anglo-Sakson destanı Beowulf’ta adı geçen Danimarka kralları da bu soya dayanır.

 

• Sosyal Düzen ve Kurumsal Devlet Yapısı

Troya-Türk göçü, Kuzey Avrupa’ya sadece yeni bir yönetici sınıf değil, aynı zamanda gelişmiş bir devlet aygıtı getirdi:

• • Sigtuna’nın Kuruluşu: Odin, İsveç’te Sigtuna kentini kurarak burayı idari ve dini bir merkez haline getirdi. Bu, bölgedeki ilk planlı şehir devletleşme adımlarından biridir.
  • 12 Diyar (Yargıç/Rahip Meclisi): Odin, Asya yasalarını (Töre’yi) yürütmek için yanına 12 başrahip/yargıç (Diar) atadı. Bu yapı, hanedanın gücünü tek bir kralın keyfi kararlarından çıkarıp kurumsal bir meclis (Ting / Kurultay) yapısına kavuşturdu.
  • Vergi ve Mülkiyet Sistemi: Destanda Odin’in İsveç halkına getirdiği en büyük yeniliklerden birinin, halkın krala koruma karşılığında vergi ödemesi ve toprağı işleme kuralları olduğu belirtilir. Bu düzen, göçebe askeri disiplinin yerleşik devlet yapısına uyarlanmasıdır.

 

Özetle

İzlanda efsanelerindeki anlatı diziliminde; Troya/Türkeli $\rightarrow$ Büyük Göç $\rightarrow$ Odin’in Oğullarının Atanması $\rightarrow$ Yngling Hanedanı hattı, İskandinav dünyasının kendi medeniyet, hukuk ve krallık kökenini tamamen Avrasya coğrafyasına ve Türk dünyasına borçlu hissettiğinin edebi bir ilanıdır.

 

 

KAYNAKÇA

Bu makalenin hazırlanmasında GOOGLE AI’den yararlanılmıştır. GOOGLE’ın belirttiği kaynaklar aşağıdadır.

[https://en.wikipedia.org](https://translate.google.com/translate?u=https://en.wikipedia.org/wiki/Ynglinga_saga&hl=tr&sl=en&tl=tr&client=sge)[https://www.yenicaggazetesi.com](https://www.yenicaggazetesi.com/iskandinav-tanrisi-odinin-turk-kani-621907h.htm)

[https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/groups/205769920724690/posts/1518003032834699/)

[https://www.instagram.com](https://www.instagram.com/reel/DKeV-WytCY6/)

[https://eksiseyler.com](https://eksiseyler.com/viking-tanrisi-odin-aslinda-turk-mu)

[https://yenidenergenekon.com](https://yenidenergenekon.com/952-kral-odinin-turklanddan-iskandinavyaya-gocu/)

[https://www.instagram.com](https://www.instagram.com/reel/C1hEDftsGPm/)

[https://dergipark.org.tr](https://dergipark.org.tr/tr/pub/karadearas/article/961491)

[https://www.belgeseltarih.com](https://www.belgeseltarih.com/iskandinav-mitolojisinin-kokenindeki-turk-mitolojisi/)

[https://en.wikipedia.org](https://translate.google.com/translate?u=https://en.wikipedia.org/wiki/Ynglinga_saga&hl=tr&sl=en&tl=tr&client=sge)

[https://www.instagram.com](https://www.instagram.com/p/DWRoLs5iHeA/)

[https://www.rehbername.com](https://www.rehbername.com/mitoloji/turk-mitolojisindeki-efsanevi-varliklar)

[https://eksisozluk.com](https://eksisozluk.com/viking-tanrisi-odinin-aslinda-turk-olmasi–6819520?p=29)

[https://www.webtekno.com](https://www.webtekno.com/odin-turk-mu-h104223.html)

[https://www.quora.com](https://translate.google.com/translate?u=https://www.quora.com/What-are-some-interesting-facts-about-Scandinavian-folklore-and-mythologies&hl=tr&sl=en&tl=tr&client=sge)

[https://www.kitapyurdu.com](https://www.kitapyurdu.com/kitap/isveccenin-turkce-ile-benzerlikleri-isveclilerin-turk-atalari/107822.html)

[https://www.turkishnews.com](https://www.turkishnews.com/2023/01/27/isveclilerin-turk-atalari/)

[https://eksisozluk.com](https://eksisozluk.com/ynglinga-saga–1133690)

[https://www.quora.com](https://www.quora.com/Could-some-similarities-between-Swedish-and-Turkish-words-be-a-coincidence)

[https://www.isvecce.se](https://www.isvecce.se/isvecce-ile-turkce-arasindaki-benzerlikler/)

[https://www.odatv.com](https://www.odatv.com/yazarlar/kaan-arslanoglu/izlanda-destanlarinin-babasi-yazdi-soyumuz-turktur-120015435)

[https://eksisozluk.com](https://eksisozluk.com/ynglinge-destani–6583298)

[https://eksiseyler.com](https://eksiseyler.com/turkce-ve-isveccenin-birbirileriyle-olan-sasirtici-benzerlikleri)

[https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/groups/wepretenditsmedievalinternet/posts/817237723820831/)

[https://www.turkishnews.com](https://www.turkishnews.com/2013/03/12/prof-sven-lagerbring-isvecliler-turk-kokenlidir-tanrimiz-odin-de-turktur/)

[https://libris.kb.se](https://libris.kb.se/bib/2419187)

[https://grokipedia.com](https://grokipedia.com/page/sven_lagerbring)

[https://www.turkiyetoday.com](https://www.turkiyetoday.com/culture/did-odin-come-from-turkiye-swedish-historian-claims-turkish-ancestry-of-swedes-87550)

[https://www.kitapyurdu.com](https://www.kitapyurdu.com/kitap/isveccenin-turkce-ile-benzerlikleri-isveclilerin-turk-atalari/107822.html)

[https://www.reddit.com](https://www.reddit.com/r/sweden/comments/14zcwm8/sven_lagerbrings_turk_claims/)

[https://www.instagram.com](https://www.instagram.com/reel/DYkV9QfNqTd/)

[https://www.quora.com](https://www.quora.com/Where-is-the-region-called-Tyrkland-where-Odin-and-his-tribe-come-from-Why-are-runic-inscriptions-found-in-Central-Asia-and-Scandinavia-so-similar-Is-Sven-Lagerbring-a-reliable-historian)

[https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/media/set/?set=a.1138240199521508&type=3)

[https://forums.taleworlds.com](https://forums.taleworlds.com/index.php?threads/odin-the-viking-god-was-a-turk-according-to-prof-sven-lagerbring.113196/)

[https://sssjournal.com](https://sssjournal.com/files/sssjournal/1698619279_5_4-27.ID1074.%20Tanr%C4%B1kulu_5910-5929.pdf)

[https://www.academia.edu](https://www.academia.edu/17566336/t%C3%BCrk%C3%A7e_ile_isve%C3%A7%C3%A7e_aras%C4%B1ndaki_benzerlikler_The_similarities_between_Turkish_and_Swedish_)

[https://www.turkishnews.com](https://www.turkishnews.com/2013/03/12/prof-sven-lagerbring-isvecliler-turk-kokenlidir-tanrimiz-odin-de-turktur/)

[https://www.scribd.com](https://www.scribd.com/document/111451087/%C4%B0SVECCEN%C4%B0N-TURKCE-%C4%B0LE-BENZERL%C4%B0KLER%C4%B0-Sven-Lagerbring)

[https://x.com](https://x.com/grok/status/2059750920594866445)

[https://www.kitapyurdu.com](https://www.kitapyurdu.com/kitap/isveccenin-turkce-ile-benzerlikleri-isveclilerin-turk-atalari/107822.html)

[https://m.haber7.com](https://m.haber7.com/kultur/haber/339336-isveclilerin-atalari-da-turk-iddiasi)

[https://www.academia.edu](https://www.academia.edu/17566336/t%C3%BCrk%C3%A7e_ile_isve%C3%A7%C3%A7e_aras%C4%B1ndaki_benzerlikler_The_similarities_between_Turkish_and_Swedish_)

[https://eksisozluk.com](https://eksisozluk.com/sven-lagerbring–2992370)

[https://www.facebook.com](https://www.facebook.com/ahmet.dinc.889264/posts/viking-tanr%C4%B1s%C4%B1-odin-asl%C4%B1nda-t%C3%BCrk-m%C3%BC-isve%C3%A7-tarihinin-babas%C4%B1-ger%C3%A7ekleri-bir-bir-an/1095009995741193/)

[https://www.odatv.com](https://www.odatv.com/yazarlar/kaan-arslanoglu/izlanda-destanlarinin-babasi-yazdi-soyumuz-turktur-120015435)

[https://dokumen.pub](https://dokumen.pub/sveenin-trke-ile-benzerlikleri-svelilerin-trk-atalar-1nbsped-9789753435246.html)

[https://www.amazon.com.tr](https://www.amazon.com.tr/%C4%B0sve%C3%A7%C3%A7enin-T%C3%BCrk%C3%A7eyle-Benzerlikleri-Sven-Lagerbring/dp/6057707966)

[https://www.reddit.com](https://www.reddit.com/r/sweden/comments/14zcwm8/sven_lagerbrings_turk_claims/?tl=tr)

[https://www.icelandhotelcollectionbyberjaya.com](https://www.icelandhotelcollectionbyberjaya.com/magazine/blog/icelands-sagas-mag)

[https://www.goodreads.com](https://www.goodreads.com/book/show/24658.The_Prose_Edda)

[https://acikerisim.ege.edu.tr](https://acikerisim.ege.edu.tr/items/7e7763ba-6b3f-4463-b2eb-4ed8178cb17c/full)

[https://lan-portal.uob.edu.ly](https://lan-portal.uob.edu.ly/data/EBOOK/35051Q67Y2/the-sagas-of_the-icelanders-world-of_the_sagas.pdf)

[https://en.wikipedia.org](https://en.wikipedia.org/wiki/Prose_Edda)

[https://cup.columbia.edu](https://cup.columbia.edu/book/prose-edda/9781967751358/)

[https://tr.wikipedia.org](https://tr.wikipedia.org/wiki/%C4%B0zlandal%C4%B1lar%C4%B1n_sagalar%C4%B1)

[https://journals.openedition.org](https://journals.openedition.org/tabularia/2203)

[https://sonsofvikings.com](https://sonsofvikings.com/blogs/history/viking-lore-a-quick-intro-to-norse-eddas-and-sagas)